پيوند کليه:
هيئت امناي صرفه جويي ارزي در معالجه بيماران در راستاي ايجاد زمينه معالجه همه بيماران در داخل کشور، حمايت از رشد و گسترش کمي و کيفي انجام اعمال پيوند در مراکز درماني دانشگاهي سراسر کشور، توانسته در 6 ماهه نخست سال 95 از 379 مورد عمل پيوند کليه حمايت مالي به عمل آورد.
اولين مورد پيوند کليه در جهان، 17 ژوئن 1950 توسط دکتر ريچارد لاور در بيمارستان «ماري» در شهر اورگرين پارک ايلي نويز روي يک خانم 44 ساله انجام شد. در ايالات متحده آمريکا تاکنون بيش از 400 هزار مورد پيوند کليه انجام شده و حدود 100 هزار نفر در نوبت انجام عمل پيوند هستند. اولين مورد پيوند کليه در ايران و خاور ميانه، در آبان 1347 توسط دکتر محمد سنادي زاده، دکتر مهران سميعي و همکاران در بيمارستان نمازي شيراز انجام شد. قبل از انقلاب تنها 60 تا 80 مورد عمل پيوند کليه در ايران انجام شده بود. ايران در حال حاضر با انجام بيش از 30 هزار پيوند کليه در طول 20 سال گذشته رتبه نخست خاورميانه و رتبه چهارم جهان را در انجام پيوند کليه دارد. در حال حاضر در کشور ترکيه حدود 20 هزار نفر با نوبت هاي 5 تا 10 ساله در انتظار دريافت کليه براي پيوند هستند، چون پيوند کليه از اهدا کننده زنده در اين کشور ممنوع است.
بيماران دچار بيماري مرحله انتهايي کليه در صورت عدم انجام پيوند کليه، داراي ميزان مرگ و مير 5 ساله 70 درصدي روي دياليز هستند. موارد نيازمند به انجام پيوند کليه عبارتند از: الف - نارسايي غير قابل بازگشت کليوي در مراحل پيشرفته به دليل بيماري هايي مانند ديابت ، فشارخون بالا ، عفونت ، بيماري کليه پلي کيستيک ، تروما، گلومرولونفريت و گلومرولواسکلروز فوکال سگمنتال (اف اس جي اس) ب- تومورهاي کليه.
همچنين موارد ممنوعيت انجام عمل پيوند کليه نيز عبارت اند از: افراد مبتلا به بيماري هاي عفوني نظير ايدز، هپاتيت B (به دليل دريافت داروهاي سرکوبگر ايمني پس از انجام پيوند) - نارسايي قلبي و ريوي - مبتلايان به سرطان متاستاتيک - سوء مصرف مواد. در مبتلايان به سرطان هاي سينه، کولورکتال، سرطان هاي منتشر مثانه و سرطان غير در جاي تخمدان، بايد بين درمان موفق سرطان و انجام پيوند کليه، 5 سال فاصله باشد. امکان عود بعضي از بيماري هایی نظير نفروپاتي ايمونو گلوبولين A، برخي گلومرولونفريت هاي خاص، اگزالوز و ديابت در کليه پيوندي وجود دارد. در بعضي بيماران نيز، پيوند کليه به تنهايي جوابگوي درمان نيست؛ به عنوان مثال در مبتلايان به ديابت نوع يک و بيماري مرحله انتهايي کليه، پيوند ترکيبي کليه و لوزالمعده درمان انتخابي محسوب مي شود.
تعداد مراکز پيوند کليه طي سال هاي 1365 تا 1376، از 2 مرکز به 21 مرکز افزايش پيدا کرده است. در حال حاضر بيش از 26 مرکز پيوند کليه در کشور وجود دارد. جمعيت بيماران دچار نارسايي کليه در کشور حدود 32 تا 35 هزار نفر تخمين زده مي شود که از اين تعداد، 49 درصد از روش پيوند فعال، 48 درصد از روش درماني همودياليز و 3 درصد از روش دياليز صفاقي، استفاده مي کنند.
سالانه حدود 10 تا 15 درصد به بيماران مبتلا به نارسايي هاي کليه افزوده شده و با توجه به افزايش قابل توجه مبتلايان به بيماري هاي ديابت و پرفشاري خون، افزايشي افزون بر اين نيز قابل انتظار خواهد بود. 6 درصد پيوند هاي انجام شده در ايران از جسد بيماران مرگ مغزي، 13 درصد از اهداکنندگان زنده خويشاوند و 81 درصد از اهداکنندگان غيرخويشاوند است.
پيوند ريه:
هيئت امناي صرفه جويي ارزي در معالجه بيماران، تلاش دارد از بيماران نيازمند پيوند عضو حمايت مالي انجام دهد، به طوري که در 6 ماهه اول امسال 2 مورد عمل پيوند ريه را مساعدت نموده است. نخستين پيوند ريه در جهان 11 ژوئن 1963 توسط دکتر «جيمز هاردي» در مرکز پزشکي دانشگاه مي سي سي پي انجام شد، اما بيمار 18 روز بعد بر اثر نارسايي کليه درگذشت. به دليل بروز عوارض متعدد بعد از انجام پيوند ريه، انجام اين پيوند تا اواخر دهه هفتاد ميلادي با موفقيت چنداني همراه نبود. در دهه هشتاد ميلادي، با معرفي داروهاي جديد سرکوبگر ايمني به ويژه «سيکلوسپورين» و تکنيک هاي جراحي نوين، همچنين بهبود روش هاي تهيه عضو و نيز تدوين استراتژي هاي يافتن بيمار مناسب، روند انجام اعمال پيوند ريه در سراسر جهان با افزايش چشمگيري مواجه شد، به گونه اي که از سال 1990 تاکنون بيش از 25000 مورد پيوند ريه در سراسر جهان انجام شده است. در سالهاي اخير، تعداد پيوند ريه به حدود 2200 پيوند در هر سال افزايش يافته که سالانه بيش از 1000 مورد عمل پيوند ريه در ايالات متحده آمريکا انجام مي شود. اين در حالي است که هزينه پيوند يک ريه در ايالات متحده آمريکا بالغ بر 561 هزار و 200 دلار و هزينه پيوند2 ريه معادل 797 هزار و 300 دلار تخمين زده مي شود، حال آنکه اين عمل در داخل کشورمان با هزينه اي به مراتب کمتر در حال انجام است.
هيئت امناي صرفه جويي ارزي در معالجه بيماران وابسته به وزارت بهداشت، در راستاي بي نياز کردن کشور از اعزام بيمار به خارج از کشور و صرفه جويي ارزي در زمينه هزينه درماني بيماران، توانسته از انجام عمل پيوند عضو بيماران نيازمند، حمايت مالي به عمل آورد. براساس گزارش انجمن بين المللي پيوند قلب و ريه، در سال هاي 2000 تا 2006 ميلادي، ميزان بقاء يک و پنج ساله بيماران پيوند ريه به ترتيب 81 درصد و 54 درصد گزارش شده است. هرچند کـه بقاء کوتاه مدت اين بيماران مشابه ساير پيوندها از جمله قلب و کبد است، اما بقاي دراز مدت پيوند ريه بسيار کمتر از ميزان بقاء دراز مدت ساير پيوندها است. در بررسي انجام شده روي 33 بيمار تحت پيوند ريه در بيمارستان مسيح دانشوري تهران طي سال هاي 1379 تا 1388، ميزان بقاء يک و پنج ساله بيماران به ترتيب 33 درصد و 24 درصد گزارش شد که کمتر از گـزارش مراکز بين المللي است.
علل تفاوت ميزان بقاي بيماران: الف- حدود دو سوم علل پيوند ريه در دوره زماني ياد شده در بيمارستان مسيح دانشوري مربوط به فيبروز ريه بوده است. از آنجـا که بيماران مبتلا به فيبروز ريه هم در ليست انتظار و هم پس از جـراحي پيوند داراي کمتـرين ميزان بقاء نسبت به سـاير علل پيوند ريه هستند، پايين بودن ميزان بقاء بيماران پيوند ريه در اين مرکز تا حد زيادي به دليل انجام پيوند ريه در چنـين بيماراني است.
ب- مراقبت هاي پس از جراحي پيوند، يکي ديگر از علل مهم بقاء در بيماران پيوند ريه است. ج- سرانجام مي توان به خصوصيات فردي بيماران از نظر سطح تحصيلات، ويژگي هاي اقتصادي اجتماعي و وضعيت روانپزشکي آنها به عنوان يکي از علل مهم در پيگيري معاينات روتين و نيز مصرف منظم داروها اشاره کرد. در مطالعه انجام شده در بيماران پيوند ريه بيمارستان مسيح دانشوري، 4 بيمار به دليل قطع داروهاي ضـروري پيونـد و عـدم پيگيري مـنظم جهـت معاينات روتين فوت شدند. د- به دليل راه داشتن ريه به محيط بيرون، نـسبت به ساير پيوندها، عفونت هاي تهديد کننده حيات بـا تعــداد و شدت بيشتر در بيمـاران پيوند ريه ايجاد مـي شـود و اخـتلال مزمن عملکـرد پيوند (برونشيوليت انسدادي) در اين بيمـاران بيش از ساير پيوندها اتفاق افتاده و بـا مورتـاليتي بـالايي نيز همـراه است.
اولين مورد عمل پيوند ريه موفق در ايران در سال 1379 توسط دکتر سيد حسن احمدي و همکاران در بيمارستان امام (ره) تهران انجام شد. در حال حاضر، پيوند ريه در کشور در دو مرکز بيمارستان مسيح دانشوري و بيمارستان امام (ره) تهران انجام مي شود. مرکز پيوند ريه بيمارستان مسيح دانشوري، از سال 1379 زير نظر شوراي عالي پيوند دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي راه اندازي شده است و از آن سال تا پايان سال1394، تعداد 102 بيمار در اين مرکز تحت عمل پيوند ريه قرار گرفته اند که از بين اعمال انجام شده، بيشترين موارد مربوط به فيبروز ايديوپاتيک ريه، برونشکتازي و «سي او پي دي» بوده است. همچنين از سال 1379 تاکنون 24 مورد عمل پيوند ريه در بيمارستان امام (ره) تهران انجام شده است. با توجه به دو پيوند ريه انجام شده در بيمارستان مسيح دانشوري طي 6 ماهه اول سال جاري، تعداد کل پيوندهاي انجام شده در کشور از سال 1369 تا پايان 6 ماهه اول سال 1395 بالغ بر 128 مورد پيوند ريه بوده است.
براساس مصوبه جلسه مورخ 20 اسفند 1387 هيئت امناي صرفه جويي ارزي در معالجه بيماران، مقرر گرديد جهت حمايت از رشد و توسعه پيوند ريه در کشور، به ازاي هر مورد عمل پيوند يک ريه، مبلغ 50 ميليون ريال و به ازاي عمل پيوند 2 ريه مبلغ 100 ميليون ريال به هزينه هاي هتلينگ بيمارستاني بيماران مساعدت نمايند و به ازاي هر 3 عمل پيوند ريه نيز مبلغ 100 ميليون ريال مساعدت تجهيزاتي به صورت خريد کالاهاي مصرفي يا سرمايه اي در اختيار مراکز پيوند قرار دهد. تعداد پيوندهاي ريه انجام شده در دو بيمارستان مسيح دانشوري و امام خميني(ره) تهران از بدو شروع (1374) تا پايان 6 ماهه اول 1395، در مجموع 128 مورد بوده است که سهم بيمارستان مسيح دانشوري، 104 عمل پيوند ريه است.
لینک خبر در روزنامه رسالت